Słownik podstawowych pojęć AI: Wyrażenia, które warto znać
Czytasz artykuł o AI i natykasz się na „LLM”, „RAG” czy „fine-tuning”. Otwierasz kolejny, żeby znaleźć wyjaśnienie — i tam pojawia się nowy termin.
Ten słownik działa jak koło ratunkowe. Każde pojęcie jest wyjaśnione prosto, bez zakładania technicznego wykształcenia, a tam gdzie to ma sens, odsyła do artykułu, w którym zobaczysz je w praktyce.
Pojęcia są ułożone od podstawowych do bardziej zaawansowanych — nie alfabetycznie.
Podstawowe pojęcia
Jak pisać prompty w praktyce — z szablonami i przykładami — krok po kroku wyjaśnia artykuł Jak pisać prompty.
Jak działa AI
Zachowanie i ograniczenia AI
Bardziej zaawansowane pojęcia
Dostrajanie istniejącego modelu na konkretnych danych. Wynik zachowuje się, jakby znał styl i terminologię danej firmy.
AI przed udzieleniem odpowiedzi przeszukuje dokumenty z bazy danych i buduje odpowiedź na konkretnych źródłach — nie tylko na nauczonych wzorcach.
Model pracujący z wieloma typami danych wejściowych jednocześnie — tekst, obrazy, dźwięk, wideo. GPT-4o czy Gemini to modele multimodalne.
AI zdolna do autonomicznego wykonywania sekwencji kroków — przeszukiwania internetu, uruchamiania kodu, komunikowania się z narzędziami bez potwierdzania każdego kroku.
Inpainting
Technika edycji obrazów z wykorzystaniem AI, w której model „domyśla się” brakującej lub usuniętej części obrazu na podstawie otaczającego kontekstu. Stosuje się ją na przykład przy usuwaniu znaku wodnego, wymazywaniu obiektów ze zdjęcia czy edycji fragmentu obrazu. Szczegółowo w sekcji Edycja obrazów AI.
Prompt systemowy
Instrukcja wstawiana do rozmowy przed Twoim pierwszym pytaniem, która definiuje zachowanie AI — jego rolę, ton, ograniczenia, format odpowiedzi. Użytkownik zazwyczaj jej nie widzi; ustawia ją operator narzędzia. Dlatego ChatGPT zachowuje się inaczej niż AI Chat w różnych aplikacjach, nawet jeśli działają na tym samym modelu.
Szybki przegląd skrótów
| Skrót | Pełna nazwa | W skrócie |
|---|---|---|
| AI | Artificial Intelligence | Sztuczna inteligencja |
| LLM | Large Language Model | Duży model językowy |
| RAG | Retrieval-Augmented Generation | AI + wyszukiwanie w dokumentach |
| GPT | Generative Pre-trained Transformer | Architektura stojąca za ChatGPT |
| API | Application Programming Interface | Sposób na połączenie AI z własnym oprogramowaniem |
| SaaS | Software as a Service | Narzędzie chmurowe w modelu subskrypcyjnym |
Brakuje Ci tu jakiegoś pojęcia? Najlepszy sposób, żeby je zrozumieć, to po prostu spróbować — AI wyjaśni Ci każdy termin prostymi słowami.
Zapytaj AI bezpośrednio
Skopiuj dowolne pojęcie z tego słownika i napisz do AI: „Wyjaśnij mi [pojęcie] tak, jakbym nie wiedział o tym absolutnie nic. Dodaj przykład z codziennego życia." Zobaczysz, jak to działa w praktyce.